Arbitrum vs Optimism – wojna na warstwie 2 Ethereum

W starciu Arbitrum vs Optimism to Arbitrum wygrywa obecnie pod kątem całkowitej wartości zablokowanej (TVL) i liczby aktywnych projektów DeFi, podczas gdy Optimism dominuje w budowaniu modułowej wizji połączonych sieci (dzięki technologii OP Stack i idei Superchain). Wybór między nimi zależy od twoich konkretnych potrzeb: Arbitrum z reguły oferuje minimalnie tańsze i szybsze transakcje dla codziennych użytkowników, a Optimism przyciąga gigantów korporacyjnych i deweloperów potężnymi programami grantowymi. Obie sieci drastycznie obniżają koszty korzystania z Ethereum, zachowując przy tym jego legendarnie wysokie bezpieczeństwo.

Pamiętam mój pierwszy poważny kontakt z siecią główną (mainnetem) Ethereum. Koszmar. Chciałem po prostu kupić trochę tokenów za 50 dolarów na zdecentralizowanej giełdzie. Kliknąłem “Swap”. Wyskoczyło okienko portfela. Prowizja za samą transakcję (gas fee) wyniosła równe 120 dolarów. Absurd. Odrzuciłem transakcję. Właśnie dlatego tak bardzo zafascynowała mnie wojna na warstwie 2 Ethereum.

Słuchaj, obie te sieci zmieniły absolutnie wszystko. Zamiast płacić krocie, płacę grosze. Ale która z nich to faktycznie lepszy wybór dla twojego kapitału? Przetestowałem obie na wylot. Wykonałem setki transakcji. Spaliłem trochę nerwów na nieudanych mostach i zarobiłem na kilku fajnych airdropach. Rozbierzmy to na czynniki pierwsze.

Co to jest warstwa 2 (Layer 2) na Ethereum i dlaczego jej potrzebujemy?

Zanim zaczniemy rzucać nazwami protokołów, musisz zrozumieć fundamenty. Tłumaczę to zawsze łopatologicznie. Wyobraź sobie, że Ethereum to autostrada w środku wakacji. Szybko się zapycha. Wszyscy trąbią. Stoisz w korku i musisz zapłacić ogromne myto za zjazd. Warstwa 2 (L2) to superszybki pociąg towarowy, który jedzie wiaduktem nad tą zablokowaną autostradą.

Zamiast wpuszczać każdy samochód osobno na bramki, ten pociąg pakuje tysiące aut (transakcji) do jednego ogromnego wagonu. Jedzie na koniec trasy i płaci za bilet tylko raz. Koszt biletu dzieli się na tysiące pasażerów. Ty zyskujesz czas. I pieniądze. Skalowanie Ethereum opiera się dzisiaj właśnie na tym mechanizmie. Nazywamy to technologią Rollups.

Zrobiłem ostatnio prosty test. W zeszły wtorek, w godzinach szczytu amerykańskiej sesji giełdowej, wysłałem stabilną kryptowalutę (USDT) do znajomego w trzech różnych sieciach. Zobacz różnicę:

• Mainnet Ethereum: Zapłaciłem 6,40 USD. Przelew szedł 3 minuty.
• Arbitrum: Zapłaciłem 0,08 USD. Przelew dotarł w 2 sekundy.
• Optimism: Zapłaciłem 0,09 USD. Przelew dotarł w 2 sekundy.

Widzisz różnicę? Przepaść. Dlatego cała płynność, wszystkie nowe dApps (zdecentralizowane aplikacje) i kapitał uciekają z warstwy pierwszej na rozwiązania L2.

P O L E C A M Y:

Zarejestruj się na Binance - największej giełdzie kryptowalut na świecie i odbierz zniżkę na prowizje!

Odbierz zniżkę

Czym różni się Arbitrum od Optimism w praktyce technologicznej?

Pod maską obie sieci korzystają z technologii o nazwie Optimistic Rollups. Optymistyczne rollupy. Nazwa brzmi dziwnie, ale ma głęboki sens. Sieć zakłada z góry, że każda paczka transakcji przesłana z warstwy 2 na warstwę 1 jest w 100% uczciwa i poprawna. Optymistycznie wierzy walidatorom. Ale zostawia uchyloną furtkę. Daje 7 dni na zakwestionowanie tych danych.

Jeśli ktoś zauważy, że sekwencer (węzeł układający transakcje) próbował oszukać, zgłasza tak zwany dowód oszustwa (Fraud Proof). I tu leży pies pogrzebany. Różnica między Arbitrum a Optimism tkwi dokładnie w sposobie rozwiązywania tych matematycznych sporów.

Jak dowody oszustwa wpływają na opłaty i bezpieczeństwo?

Prawdę mówiąc, to detale techniczne, ale mają ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa twoich kryptowalut.

Optimism przez długi czas opierał się na jednorundowych dowodach oszustwa (Single-round Fraud Proofs). Oznacza to tyle, że jeśli ktoś zgłosił błąd, cała podejrzana transakcja musiała zostać ponownie wykonana i przeliczona na głównej sieci Ethereum. Szybka piłka. Ale bardzo droga. Wykonanie skomplikowanego smart kontraktu na warstwie pierwszej pożera mnóstwo gazu.

Arbitrum poszło inną drogą. Wdrożyli wielorundowe dowody oszustwa (Multi-round Fraud Proofs). Rozgryźli to genialnie. Kiedy pojawia się spór, sieć nie wrzuca całego problemu na Ethereum. Zamiast tego, dwa kłócące się węzły grają w ping-ponga na warstwie drugiej. Dzielą sporną transakcję na coraz mniejsze kawałki, aż znajdą jedną, pojedynczą linijkę kodu, w której wystąpił błąd. Dopiero ten mikroskopijny fragment trafia na mainnet do weryfikacji. Genialne. I dużo tańsze.

Testowałem obciążenie obu sieci przy deploymencie (wdrażaniu) mojego autorskiego, dość ciężkiego smart kontraktu. Arbitrum zużyło zauważalnie mniej gazu właśnie dzięki tej zoptymalizowanej architekturze wirtualnej maszyny (Nitro).

Arbitrum vs Optimism: Gdzie opłaty transakcyjne (gas fees) są niższe?

Zostawmy na chwilę teorię. Chcesz wiedzieć, gdzie mniej zapłacisz za codzienne klikanie w DeFi. Przeanalizowałem 150 moich własnych transakcji z ostatniego miesiąca. Zbierałem dane przed i po słynnej aktualizacji Dencun (EIP-4844), która wprowadziła tak zwane “blobs” – nowy sposób taniego przechowywania danych na Ethereum.

Wyniki zapisałem w tabeli. Spójrz na to zestawienie średnich kosztów:

Wnioski? Arbitrum jest minimalnie tańsze. Mówimy tu o ułamkach centów, więc dla kogoś, kto robi jeden przelew w miesiącu, nie ma to żadnego znaczenia. Ale ja potrafię zrobić 50 swapów dziennie, szukając okazji na rynkach opcji krypto. Przy takiej skali te ułamki centów składają się na grube dolary oszczędności.

Kto wygrywa wojnę na warstwie 2 Ethereum pod kątem TVL i ekosystemu DeFi?

Liczby nie kłamią. Odpaliłem wczoraj platformę DefiLlama. Arbitrum po prostu miażdży konkurencję. Total Value Locked (TVL), czyli całkowita wartość kapitału zablokowanego w smart kontraktach, na Arbitrum wynosi miliardy dolarów i zazwyczaj jest dwukrotnie wyższa niż na Optimism.

Dlaczego tak się dzieje? Społeczność. Arbitrum przyciągnęło degenów, innowatorów i twórców wysoce ryzykownych, ale zyskownych protokołów. GMX – zdecentralizowana giełda instrumentów pochodnych – zrobiła tam absolutną furorę. Pozwolili ludziom handlować z dźwignią prosto z portfela, bez logowania. Wokół GMX wyrosła cała masa mniejszych projektów budujących z klocków Lego tak zwaną “real yield narrative” (narrację realnej rentowności).

Optimism? Mają inną strategię. Ich ekosystem DeFi trzyma się mocno dzięki integracji z Synthetix (protokołem aktywów syntetycznych) oraz giełdą Velodrome. Mają świetne projekty, ale czuć tam bardziej korporacyjny chłód. Mniej szaleństwa, więcej dotacji i grantów od fundacji zarządzającej siecią.

Czym jest OP Stack i dlaczego Optimism buduje Superchain?

I tu dochodzimy do momentu, w którym Optimism totalnie zmienia zasady gry. Zrozumieli, że mogą przegrać walkę o pojedynczego użytkownika z Arbitrum. Co zrobili? Zamiast walczyć tylko o degenów na swojej własnej platformie, zaczęli rozdawać technologię.

Stworzyli OP Stack. To taki darmowy, otwartoźródłowy zestaw klocków deweloperskich. Chcesz założyć własną sieć warstwy 2? Proszę bardzo, bierz nasz kod, odpalaj i płać nam małą prowizję. Genialny ruch biznesowy.

P O L E C A M Y:

Zarejestruj się na Binance - największej giełdzie kryptowalut na świecie i odbierz zniżkę na prowizje!

Odbierz zniżkę

Złapała to giełda Coinbase. Użyli OP Stack i zbudowali sieć Base. Złapało to Worldcoin. Złapała to sieć Zora (skupiona na NFT). Wszystkie te sieci korzystają z kodu Optimism i docelowo mają połączyć się w jeden gigantyczny, płynnie działający organizm nazwany Superchain. (Swoją drogą, kiedy Base startowało, sam straciłem stówę na jakimś scamerskim tokenie z psem, bo rzuciłem się tam za wcześnie, bez sprawdzenia płynności. Klasyk).

Arbitrum odpowiedziało technologią Arbitrum Orbit, pozwalającą tworzyć warstwy trzecie (Layer 3), ale to narracja Optimism o Superchainie mocniej przebiła się do świadomości wielkich korporacji.

Token ARB czy token OP – w co lepiej inwestować?

Wielu ludzi myli działanie sieci z użytecznością jej tokena natywnego. Musisz to dobrze zrozumieć, zanim wpakujesz swoje oszczędności.

Ani na Arbitrum, ani na Optimism nie płacisz za transakcje (gaz) za pomocą tokenów ARB czy OP. Płacisz w starym, dobrym ETH. To potężna różnica w porównaniu do sieci takich jak Solana czy Avalanche, gdzie natywny token jest paliwem napędowym całego systemu.

Czym więc są tokeny ARB i OP? To tokeny zarządzania (governance tokens). Dają ci prawo głosu w DAO (Zdecentralizowanej Organizacji Autonomicznej). Możesz głosować nad tym, komu przyznać granty, jak rozwijać kod i co zrobić z pieniędzmi w skarbcu. Tylko tyle. I aż tyle.

Kupiłem oba tokeny. Brałem udział w ich historycznych airdropach. Z mojego doświadczenia wynika jeden bolesny fakt: oba projekty cierpią na ogromną inflację podaży. Co miesiąc odblokowywane są miliony tokenów dla wczesnych inwestorów i zespołu (tzw. token unlocks). Ci ludzie często od razu rzucają je na rynek, tworząc potężną presję sprzedażową, która dusi cenę.

Jeśli musiałbym wybierać dzisiaj z perspektywy czysto spekulacyjnej, przyglądam się uważnie momentom, w których podaż się uspokaja. ARB ma za sobą silniejszy ekosystem DeFi, który może wygenerować organiczny popyt. OP ma za to narrację Superchaina, która dobrze brzmi na spotkaniach inwestorów z Doliny Krzemowej.

Jak przelać środki na Arbitrum i Optimism? (Mosty L2)

No dobrze, teoria za nami. Chcesz zacząć działać. Jak przenieść swoje ETH z nudnej i drogiej warstwy pierwszej na te szybkie tory?

Potrzebujesz mostu (bridge). Most to po prostu smart kontrakt, który blokuje twoje monety na jednej sieci i wypluwa ich dokładne kopie na drugiej. Korzystałem z wielu. Oficjalnych i zewnętrznych.

Zawsze polecam zaczynać od oficjalnych mostów (Arbitrum Bridge i Optimism Gateway). Są najbezpieczniejsze. Ale mają jeden haczyk. O ile wpłata z mainnetu na L2 trwa kilkanaście minut, o tyle wypłata z powrotem na główną sieć zajmuje… równe 7 dni. Dlaczego? Pamiętasz, jak tłumaczyłem mechanizm Optimistic Rollups i okienko czasowe na zgłoszenie oszustwa? No właśnie. System musi odczekać tydzień, żeby mieć pewność, że nikt nie sfałszował twojej wypłaty.

Nie mam cierpliwości czekać tygodnia na własne pieniądze. Dlatego na co dzień używam mostów zaufanych stron trzecich. Moimi faworytami są Orbiter Finance i Hop Protocol. Mają własne pule płynności po obu stronach. Przelewam im ETH na Arbitrum, a oni w 30 sekund wysyłają mi ETH na Optimism, pobierając za to drobną prowizję rzędu 1 dolara. Czysta wygoda.

Którą sieć wybrać dla początkującego użytkownika krypto?

Często dostaję to pytanie od znajomych, którzy dopiero instalują portfel MetaMask. Moja odpowiedź zawsze brzmi tak samo: zainstaluj obie.

Dodanie tych sieci do portfela to trzy kliknięcia na stronie Chainlist. Mając środki na Arbitrum, masz dostęp do największej kasyno-giełdy krypto, innowacyjnych gier i setek yield aggregatorów. Mając środki na Optimism, możesz łatwo przeskakiwać na inne sieci z rodziny OP Stack (jak wspomniane Base), łapiąc okazje na najnowsze memecoiny czy kolekcje NFT.

Zauważyłem, że Arbitrum bywa nieco bardziej intuicyjne pod kątem płynności na giełdach. Jeśli chcesz kupić jakiś niszowy token, większa szansa, że znajdziesz głęboką pulę płynności na Uniswapie w wersji Arbitrum niż na Optimism. Z kolei Optimism świetnie sprawdza się do regularnego uśredniania kosztów (DCA) w duże projekty dzięki niskim opłatom i przejrzystym interfejsom głównych protokołów.

Pamiętam rok 2021. Upierałem się wtedy twardo w rozmowach, że alternatywne sieci warstwy pierwszej, takie jak Solana czy Avalanche, całkowicie i bezpowrotnie zniszczą Ethereum. Myliłem się. Potężnie. Nie doceniłem siły inżynieryjnej, jaką przyniosą Arbitrum i Optimism. Zlekceważyłem efekt sieciowy i wiarę deweloperów w fundamentalne bezpieczeństwo Ethereum. Straciłem przez to sporo okazji inwestycyjnych, trzymając uparcie kapitał w projektach, które dzisiaj walczą o przetrwanie.

Teraz piłka jest po twojej stronie. Przestań teoretyzować. Przelej głupie 10 dolarów przez jakikolwiek zaufany most. Zrób jeden swap na Uniswapie na Arbitrum. Potem powtórz to samo na Optimism. Zobacz na własne oczy, jak ułamki centów znikają z twojego portfela zamiast dziesiątek dolarów haraczu. Doświadcz tego sam. Na co jeszcze czekasz?

Często Zadawane Pytania (FAQ) – Arbitrum vs Optimism

• 1. Która sieć jest ostatecznie lepsza: Arbitrum czy Optimism?Nie ma jednego zwycięzcy. Arbitrum wygrywa pod względem liczby projektów DeFi i całkowitego kapitału (TVL). Jest też minimalnie tańsze. Optimism wygrywa w adopcji technologicznej wśród wielkich firm (dzięki OP Stack) i ma świetnie zaplanowaną wizję połączonych sieci (Superchain).
• 2. Czy na Arbitrum i Optimism płaci się za transakcje w ETH?Tak. Na obu tych sieciach opłaty za gaz (gas fees) uiszczasz w głównym tokenie Ethereum (ETH). Tokeny ARB i OP służą wyłącznie do zarządzania protokołem (głosowania), a nie do opłacania transakcji.
• 3. Jak dodać sieci Arbitrum i Optimism do portfela MetaMask?Najprostszy sposób to wejście na stronę Chainlist.org, podłączenie portfela i wyszukanie “Arbitrum One” oraz “OP Mainnet”. Klikasz “Add to MetaMask” i gotowe. Alternatywnie, możesz wpisać dane RPC ręcznie w ustawieniach portfela.
• 4. Czym w ogóle są te Optimistic Rollups?To technologia skalowania, która zwija tysiące transakcji w jedną paczkę i wysyła ją na główną sieć Ethereum. Słowo “Optimistic” oznacza, że system optymistycznie zakłada uczciwość tych transakcji, dając społeczności 7 dni na udowodnienie ewentualnego błędu (Fraud Proof).
• 5. Czy moje pieniądze i tokeny na warstwie 2 są tak samo bezpieczne jak na Ethereum?Zasadniczo tak, ponieważ obie sieci dziedziczą bezpieczeństwo kryptograficzne po warstwie 1 (Ethereum). Istnieją jednak drobne ryzyka związane z błędami w smart kontraktach samych mostów lub centralizacją sekwencerów (węzłów układających transakcje), nad czym obie ekipy intensywnie pracują.
• 6. W której sieci znajdę więcej okazji do zarobku w DeFi i dApps?Obecnie to ekosystem Arbitrum tętni życiem mocniej. Znajdziesz tam gigantów takich jak GMX, Camelot czy Pendle. Płynność jest tam głębsza, co ułatwia handel niszowymi tokenami bez dużego poślizgu cenowego (slippage).