Czym są zlecenia Limit, Market, Stop-Limit, OCO i Trailing Stop?

Zlecenia Limit, Market, Stop-Limit, OCO i Trailing Stop to instrukcje giełdowe określające dokładne warunki zakupu lub sprzedaży aktywów przez inwestora. Pozwalają one na pełne zautomatyzowanie handlu, kupowanie po z góry ustalonej cenie oraz ochronę kapitału przed nagłymi spadkami na rynku.

Prawda jest zresztą absolutnie taka, że bez zrozumienia mechaniki arkusza zleceń na giełdzie krypto czy tradycyjnej GPW, stajesz się darmowym dostarczycielem płynności dla algorytmów. Kupujesz. Sprzedajesz. Rynek nie czeka. A to zmienia postać rzeczy. Więc po prostu rzucasz zlecenie w system i liczysz na realizację. Giełda to brutalne środowisko wymiany kapitału, gdzie każda opóźniona milisekunda kosztuje konkretne pieniądze. Zdecydowana większość graczy detalicznych traci środki bo używa złych typów zleceń w złym czasie. My na wdrożeniach systemów tradingowych widzieliśmy to setki razy. Ludzie klikają zielony przycisk “Kup” i dziwią się, że cena realizacji drastycznie różni się od tej na wykresie. To wynika z poślizgu cenowego.

Czym jest zlecenie market i dlaczego powoduje poślizg cenowy?

Zlecenie Market to najprostsza instrukcja, jaką możesz wysłać do brokera. Nakazuje ona natychmiastowy zakup lub sprzedaż aktywa po najlepszej obecnie dostępnej cenie w arkuszu zleceń. Nie wybierasz ceny. Wybierasz tylko ilość. Chcesz kupić 10 Bitcoinów TERAZ. System bierze twoje zlecenie i uderza w stronę podażową arkusza (ask). Zbiera oferty od najtańszej w górę, aż wypełni całe twoje zapotrzebowanie. To generuje koszty.

Zlecenie to ma jedną zaletę. Szybkość.

Ale tu pojawia się problem poślizgu cenowego (slippage). Wyobraź sobie, że handlujesz mało popularnym altcoinem z niską płynnością na małej giełdzie. Cena na wykresie pokazuje 100 USD. Wrzucasz zlecenie Market na 1000 sztuk. Problem polega na tym, że po cenie 100 USD dostępnych jest tylko 10 sztuk. Kolejne oferty sprzedaży wiszą po 105 USD, 110 USD, a nawet 150 USD. Twój Market zjada je wszystkie po kolei. Średnia cena twojego zakupu wynosi nagle 120 USD. Rynek po prostu PANIKUJE i zrzuca ci na głowę wszystko co wisi w order booku. Dostałeś potężny slippage i na starcie jesteś stratny 20 procent.

W 2021 roku siedziałem w starym biurze przy ulicy Domaniewskiej w Warszawie, testując nowe API do giełdy Binance na dość wolnym łączu z lokalnej kablówki. Zrobiliśmy na wdrożeniu skrypt uderzający zleceniami Market w mało płynne pary do stablecoina BUSD. System zawiesił się na ułamek sekundy, po czym wypluł potwierdzenie transakcji. Okazało się, że z powodu braku płynności nasz testowy kapitał został wciągnięty po cenie o 14 procent gorszej niż zakładaliśmy przed poniedziałkiem. Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych za wczoraj z tamtego konkretnego logu, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na spadki wydajności matching engine’u giełdy, to jednak błąd ludzki polegał na użyciu zlecenia rynkowego. To jest bez mała najgorsza opcja z wszystkich w przypadku płytkich rynków.

Jak działa zlecenie limit i dlaczego płacisz mniejsze prowizje?

Zlecenie Limit daje ci pełną kontrolę nad ceną. Określasz dokładną kwotę, po jakiej zgadzasz się kupić lub sprzedać dany walor. Jeżeli akcja Tesli kosztuje 200 USD, a ty chcesz ją kupić po 190 USD, ustawiasz zlecenie Limit na 190 USD. Twoja oferta trafia do arkusza zleceń. Czeka. Stajesz się dawcą płynności (Maker). Giełdy bardzo lubią takich użytkowników.

P O L E C A M Y:

Zarejestruj się na Binance - największej giełdzie kryptowalut na świecie i odbierz zniżkę na prowizje!

Odbierz zniżkę

Dlatego opłaty za zlecenia typu Maker są zazwyczaj niższe niż za zlecenia Taker (które zabierają płynność, jak Market). Dodajesz głębi rynkowi. Inni mogą handlować przeciwko twojej ofercie.

Zlecenia Limit mają dwie główne wady. Po pierwsze, rynek może nigdy nie dotrzeć do twojego poziomu. Cena Tesli spadnie do 191 USD i odbije do 250 USD. Zostajesz z pustymi rękami na peronie. Po drugie, w przypadku silnego trendu, twoje zlecenie może zostać zrealizowane tylko częściowo (tzw. partial fill). Chciałeś kupić 100 akcji po 190 USD, ale na tym poziomie ktoś sprzedał tylko 20 sztuk, po czym cena natychmiast wzrosła. Masz 20 akcji. Reszta zlecenia nadal wisi i czeka.

Dobrym pomysłem jest ustawienie zlecenia Limit o kilka centów powyżej lub poniżej pełnych, psychologicznych poziomów cenowych. Zamiast stawiać zaporę na równo 100.00 USD, postaw ją na 100.03 USD. Dlaczego? Bo na równych spinach zbiera się ogromna masa zleceń detalicznych graczy. Ustawiając cenę minimalnie wyżej, wyprzedzasz tę całą masę i twoje zlecenie realizuje się szybciej, uciekając przed botami arbitrażowymi.

Czym różni się stop-limit od zwykłego stop-lossa na giełdzie?

Zlecenie Stop-Limit to połączenie dwóch mechanizmów, które służy głównie do obrony kapitału lub do gry na wybicia z konsolidacji. Posiada dwa parametry cenowe, które musisz wpisać z palca w terminalu brokerskim.

Cena Stop (Wyzwalacz). To poziom cenowy, po osiągnięciu którego giełda aktywuje drugą część zlecenia.

Cena Limit (Właściwe zlecenie). To konkretna cena, po jakiej twoje zlecenie trafia do arkusza po aktywacji.

(Swoją drogą na starym silniku Bitmexu w 2018 to by w ogóle nie przeszło przez te lagi, kiedy rynek walił się o tysiąc dolarów w minutę i silnik odrzucał połowę requestów z API). Zwykły Stop-Loss po aktywacji zamienia się w zlecenie Market. A to oznacza, że sprzedaje twoje aktywa po każdej dostępnej cenie. Przy krachu na rynku kryptowalut, zwykły Stop-Loss może wyrzucić cię z pozycji po cenie o 30 procent gorszej niż zakładałeś. Zlecenie Stop-Limit chroni cię przed tym, bo po aktywacji wystawia ofertę Limit. Sprzedasz tylko po tej cenie lub lepszej.

Ale uwaga. To broń obosieczna.

Wyobraź sobie, że trzymasz akcje spółki technologicznej, które kupiłeś po 100 USD. Ustawiasz Stop-Limit. Cena Stop to 90 USD, a cena Limit to 89 USD. Wychodzi zła informacja. Cena akcji otwiera się luką spadkową na poziomie 80 USD. Twój wyzwalacz (90 USD) zadziałał. System wystawił zlecenie sprzedaży po 89 USD. Ale cena rynkowa to już 80 USD i ciągle leci w dół. Twoje zlecenie Limit wisi wysoko w arkuszu i nikt go nie kupuje. Zostałeś z akcjami, które tracą na wartości, a twój “bezpiecznik” nie zadziałał, bo rynek przeskoczył twoją cenę Limit. Zwykły Stop-Loss wyrzuciłby cię po 80 USD, co bolałoby mocno, ale przynajmniej uratowałbyś resztę kapitału przed spadkiem do 50 USD.

Zmieniliśmy te zasady na robocie w zeszłym kwartale. Zamiast stawiać ciasne Stop-Limity z różnicą jednego centa, dajemy im oddech. Wyzwalacz na 90 USD, Limit na 85 USD. To daje rynkowi margines błędu na realizację w trakcie chwilowej paniki.

Co to jest zlecenie OCO i jak ułatwia daytrading?

OCO rozwija się jako One Cancels the Other. Jedno anuluje drugie. To bardzo zaawansowana instrukcja, która pozwala ci połączyć zlecenie Limit z równoczesnym zleceniem Stop-Limit. Kiedy jedno z nich zostanie częściowo lub w całości zrealizowane, giełda automatycznie kasuje to drugie. To narzędzie wprost stworzone dla traderów, którzy nie chcą siedzieć szesnaście godzin przed monitorem i patrzeć na drgające świeczki japońskie.

Kupiłeś Bitcoina po 60 000 USD. Chcesz zrealizować zysk, gdy cena dobije do 65 000 USD. Ale jednocześnie boisz się spadków i chcesz uciąć stratę, jeśli cena zejdzie do 58 000 USD. Wrzucasz to wszystko w OCO.

Zlecenia typu OCO zdejmują z tradera ogromny ciężar psychologiczny. Zdejmują emocje. Wrzucasz instrukcję na serwer i idziesz spać. Rynek zrobi swoje. Albo zgarniesz profit, albo zaliczysz kontrolowaną stratę. Systemy potrafią się cholernie zawiesić przy dużej zmienności, ale przynajmniej masz zaprogramowany plan wyjścia, który leży w kolejce na serwerach matching engine’u po stronie brokera, a nie u ciebie na domowym komputerze.

Często na forach widać, że początkujący ustawiają oddzielnie zlecenia Limit na sprzedaż i osobno Stop-Market na obronę, blokując sobie podwójnie kapitał z salda. OCO rozwiązuje ten problem. Blokuje środki tylko raz, podpinając pod nie dwa możliwe scenariusze ucieczki z rynku.

P O L E C A M Y:

Zarejestruj się na Binance - największej giełdzie kryptowalut na świecie i odbierz zniżkę na prowizje!

Odbierz zniżkę

Jak ustawić trailing stop żeby maksymalizować zysk z trendu?

Trailing Stop, znany w Polsce jako stop kroczący, to funkcja, która automatycznie podąża za rosnącą ceną aktywa w ustalonej przez ciebie odległości. Odległość tę podaje się w wartości procentowej lub konkretnej kwocie nominalnej. To narzędzie służy do wyciskania z trendów jak największej ilości pieniędzy, chroniąc jednocześnie już wypracowany zysk na pozycji.

Kupujesz akcje po 100 USD. Ustawiasz Trailing Stop na odległość 10 procent. Twój początkowy próg ewakuacji wynosi 90 USD. Jeśli cena spadnie od razu, po prostu tracisz 10 procent. Ale co, jeśli cena rośnie?

Cena akcji leci do 150 USD. Twój Trailing Stop nie stoi w miejscu na 90 USD. On kroczy za ceną. W momencie, gdy akcja osiąga 150 USD, twój stop loss znajduje się na poziomie 135 USD (10 procent poniżej lokalnego szczytu). Gdy cena spada ze 150 USD do 140 USD, stop loss się nie cofa. Zostaje na 135 USD. Zamknie twoją pozycję dopiero, gdy rynek po wyrysowaniu szczytu zawróci o pełne 10 procent. Łapiesz większość fali wzrostowej bez konieczności ręcznego przestawiania zleceń co piętnaście minut w aplikacji mobilnej.

Zastanawiacie się zresztą dlaczego to na produkcji tak wyje na testach po drodze u brokerów CFD? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek… Wynika to z faktu, że Trailing Stop u wielu brokerów Forex działa lokalnie na twojej platformie MetaTrader. Jeśli wyłączysz komputer albo zerwie ci połączenie z internetem, stop kroczący przestaje kroczyć. Zatrzymuje się w miejscu. Tylko prawdziwe zlecenia serwerowe (Server-Side Trailing Stops) gwarantują podążanie za ceną nawet po wyłączeniu terminala. Zawsze weryfikuj to w specyfikacji technicznej konta, bo można sobie narobić sporych kłopotów na luce weekendowej.

Zlecenia kroczące słabo radzą sobie na rynkach w konsolidacji. Boczny trend z dużymi wahaniami (tzw. chop) będzie cię ciągle wyrzucał z pozycji, generując koszty prowizji. Rynek robi ruch o 5 procent w górę, stop podąża, potem rynek spada o 5 procent, wyrzuca cię i znowu rośnie. Dostajesz rekt na własne życzenie. Trailing Stop włącza się tylko, gdy aktywo wyłamuje z bazy i zaczyna silny, kierunkowy rajd.

Arkusz zleceń i spread a realizacja naszych zleceń giełdowych

Zrozumienie, czym są zlecenia Limit, Market, Stop-Limit, OCO i Trailing Stop wymaga spojrzenia pod maskę giełdy. Arkusz zleceń (Order Book) to tabela podzielona na dwie strony. Czerwona strona to oferty sprzedaży (Ask). Zielona strona to oferty kupna (Bid). Różnica między najwyższą ofertą kupna a najniższą ofertą sprzedaży nazywana jest spreadem.

Na płynnych rynkach, takich jak para EUR/USD u dużego dostawcy płynności, spread wynosi ułamki pipsa. Na mało znanych tokenach kryptowalutowych spread potrafi wynosić kilka procent. Zlecenia rynkowe uderzają prosto w ten spread, przepłacając na wejściu. Zlecenia z limitem ceny ustawiają się wewnątrz tego arkusza, czekając na realizację.

Warto pamiętać, że giełda realizuje zlecenia zgodnie z priorytetem ceny i czasu. Kto da lepszą cenę, ten jest obsłużony pierwszy. Jeśli dwóch traderów ustawi zlecenie Limit na dokładnie tę samą kwotę, pierwszy zostanie obsłużony ten, kto wysłał instrukcję do serwera o milisekundę wcześniej. To dlatego fundusze High Frequency Trading (HFT) wydają miliardy dolarów na światłowody łączące ich serwery bezpośrednio z budynkami giełd (tzw. kolokacja). Detaliczny gracz z laptopem na Wi-Fi w kawiarni zawsze będzie w tym wyścigu na szarym końcu kolejki. I z tym trzeba się po prostu pogodzić, dobierając odpowiednie ramy czasowe swoich inwestycji, zamiast próbować skalpować rynek na jednosekundowych wykresach.

Większość traderów nie zdaje sobie sprawy z istnienia ukrytych zleceń, tak zwanych Iceberg Orders. Duży gracz instytucjonalny chce kupić milion akcji, ale nie chce straszyć rynku wrzucając taką ścianę do arkusza. Rozbija to na małe paczki po tysiąc sztuk, które automatycznie się odnawiają. Ty widzisz w order booku mały opór, uderzasz w niego zleceniem Market, a on wchłania wszystko jak gąbka i ani drgnie. Cena stoi w miejscu, mimo dużej presji popytowej. Analiza taśmy (Tape Reading) pomaga wychwycić takie anomalie w oparciu o to, jak szybko realizowane są kolejne zlecenia Limit na danym poziomie.

Czas trwania zlecenia: GTC, IOC, FOK

Typ zlecenia to jedno. Czas jego ważności to drugie. Dodatkowe parametry określają, jak długo twoja instrukcja ma przebywać w systemie giełdowym.

GTC (Good ‘Til Canceled). Zlecenie ważne do odwołania. Wisi w arkuszu godzinami, dniami lub miesiącami, dopóki go ręcznie nie skasujesz albo rynek go nie zrealizuje. To domyślny parametr dla większości zleceń Limit na giełdach kryptowalutowych.

IOC (Immediate Or Cancel). Zrealizuj natychmiast lub anuluj. Wysyłasz zlecenie na 100 akcji. Na rynku dostępne jest tylko 40 sztuk po twojej cenie. Giełda kupuje dla ciebie te 40 sztuk, a pozostałe 60 sztuk zostaje natychmiast anulowane. Nie zostajesz w arkuszu. Bierzesz to co jest w ułamku sekundy i uciekasz z resztą kapitału.

FOK (Fill Or Kill). Zrealizuj w całości lub anuluj. Wszystko albo nic. Chcesz 100 akcji po 50 USD. Jeśli na rynku wisi tylko 99 akcji po tej cenie, zlecenie w ogóle nie wchodzi na rynek. Zostaje odrzucone. Używa się tego przy bardzo dużych blokach transakcyjnych, gdzie częściowa realizacja zniszczyłaby całą strategię wejścia w pozycję.

Teraz masz na stole całą mechanikę. Od prostego uderzenia w rynek po skomplikowane łańcuchy ucieczkowe. Znasz wady i koszty rynkowe każdej decyzji.

Wejdź na swoje konto demo. Ustaw 100 transakcji używając wyłącznie OCO, a potem spróbuj przeżyć na rynku z samym Market Order podczas otwarcia amerykańskiej sesji o 15:30. Zobaczysz jak szybko spread zjada depozyt przy złym zarządzaniu wejściami. Sprawdź na własnych liczbach jak działają zlecenia Limit, Market, Stop-Limit, OCO i Trailing Stop w starciu z realną płynnością, a nie teoretycznym wykresem z wczoraj.

Często zadawane pytania (FAQ)

• Kiedy najlepiej używać zlecenia Market? Zlecenia Market używa się wyłącznie wtedy, gdy priorytetem jest natychmiastowe wejście lub wyjście z pozycji, bez względu na koszty poślizgu cenowego. Sprawdza się to na bardzo płynnych rynkach lub w sytuacjach awaryjnych.
• Czy zlecenie Limit gwarantuje realizację transakcji? Nie. Zlecenie Limit gwarantuje tylko i wyłącznie cenę. Jeśli rynek nigdy nie dotrze do wskazanego przez Ciebie poziomu cenowego, zlecenie pozostanie niezrealizowane w arkuszu.
• Co oznacza skrót OCO w tradingu? OCO to skrót od One Cancels the Other (Jedno anuluje drugie). Jest to połączone zlecenie Take Profit i Stop-Loss. Realizacja jednego z nich automatycznie usuwa drugie z systemu giełdy.
• Jaka jest różnica między Stop-Loss a Stop-Limit? Zwykły Stop-Loss po aktywacji wysyła zlecenie rynkowe (Market), co może skończyć się poślizgiem. Stop-Limit po aktywacji wysyła zlecenie z ustalonym limitem ceny, chroniąc przed sprzedażą po rażąco niskim kursie.
• Czy Trailing Stop działa przy wyłączonym komputerze? To zależy od brokera. Na giełdach kryptowalutowych i u brokerów oferujących zlecenia serwerowe Trailing Stop działa w chmurze. Na platformach takich jak MetaTrader 4 często wymaga włączonego komputera i połączenia z internetem.
• Dlaczego zlecenia Maker są tańsze od Taker? Zlecenia Maker (Limit) dostarczają płynność do arkusza giełdy, co jest korzystne dla platformy. Zlecenia Taker (Market) zabierają tę płynność, za co giełdy pobierają wyższe prowizje transakcyjne.

Bibliografia

• Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie – https://www.gpw.pl
• Komisja Nadzoru Finansowego – https://www.knf.gov.pl
• Wydawnictwo Naukowe PWN – https://pwn.pl
• Główny Urząd Statystyczny – https://stat.gov.pl
• Narodowy Bank Polski – https://nbp.pl