Czym jest Gwei i jak przeliczać wartości na Ethereum?

Gwei to jednostka ułamkowa kryptowaluty Ethereum (ETH), która ułatwia zapisywanie mikroskopijnych kwot i służy przede wszystkim do opłacania kosztów transakcji, czyli tak zwanego gazu. Jeden Gwei równa się dokładnie jednej miliardowej części całego Etheru (0,000000001 ETH), więc przeliczanie wartości na Ethereum polega po prostu na przesunięciu przecinka o dziewięć miejsc w lewo. Właściwie sam wczoraj łamałem sobie nad tym głowę na nowo. Wysyłałem proste tokeny na sieci ERC-20 do znajomego i system krzyczał o kilkadziesiąt Gwei za samą autoryzację. To bywa irytujące. Słuchaj, nikt normalny nie ma ochoty czytać ułamków z ośmioma zerami po przecinku na małym ekranie telefonu. Dlatego deweloperzy wymyślili ten skrót na samym początku istnienia blockchaina. Sprawdziłem to na własnych przelewach testowych. Zamiast wpisywać w okienko 0,000000045 ETH, wklepujesz po prostu 45 Gwei. Szybko. Konkretnie. Bez bolesnych pomyłek przy wysyłce kapitału. Czym jest Gwei i jak przeliczać wartości na Ethereum w praktyce codziennego tradingu? To po prostu ucięcie niepotrzebnych zer ułatwiające nam życie w zdecentralizowanych finansach.

Zacznijmy od twardego faktu z samej architektury kodu. Sieć nie widzi dolarów. Nie widzi złotówek. Widzi wyłącznie własną walutę rozbitą na najdrobniejsze atomy w środowisku EVM (Ethereum Virtual Machine). Prawdę mówiąc, głównym powodem używania takich mnożników jest czysta czytelność interfejsów w portfelach kryptowalutowych.

Dlaczego opłaty w sieci Ethereum są podawane w Gwei a nie w ETH?

Kiedy rano odpalam MetaMask i chcę zatwierdzić inteligentny kontrakt, od razu patrzę na koszt gazu. Gaz to nic innego jak prowizja dla walidatorów za przetworzenie mojego żądania w bloku. Gdybyśmy używali pełnych jednostek głównej kryptowaluty, ekran pokazałby koszt rzędu 0,000000021 ETH. Oczy bolą od samego patrzenia. Mózg się gubi po trzecim zerze. A w finansach pomyłka o jedno miejsce w zapisie dziesiętnym po prostu czyści konto do zera. (W 2021 roku sam straciłem ponad sto dolarów przez złe ustawienie przecinka w starym interfejsie portfela sprzętowego, wpisując wartość z palca w nocy).

Z angielskiego to zbitka słów “giga” oraz “wei”. Wei to całkowicie najmniejsza, niepodzielna cząstka w tym ekosystemie. Totalny pył. Nikt z niej bezpośrednio nie korzysta na co dzień przy zwykłych przelewach. My operujemy na miliardach wei. Czyli właśnie na Gwei.

Jak dokładnie działa podział Etheru na mniejsze jednostki?

Zapomnij o wyższej matematyce. To zwykły i nudny system dziesiętny. Zrobiłem tu prostą tabelę, którą sam sobie kiedyś przykleiłem na ramce monitora, żeby nie mylić się przy pisaniu pierwszych skryptów do arbitrażu na giełdach. W ekosystemie funkcjonują cztery główne miary. Dwie z nich widzisz codziennie. Dwie pozostałe to inżynieryjne ciekawostki.

Jednostka	Wartość w ETH	Zastosowanie rynkowe
Wei	0,000000000000000001 ETH	Techniczne obliczenia wewnątrz kodu maszynowego EVM.
Gwei	0,000000001 ETH	Codzienne opłaty za gaz, wycena prowizji dla walidatorów.
Finney	0,001 ETH	Rzadko używane, spotykane głównie na starych forach dyskusyjnych o krypto.
Ether (ETH)	1,0 ETH	Główna waluta inwestycyjna i bazowy środek wymiany wartości.

Widzisz różnicę na pierwszy rzut oka. Gwei siedzi dokładnie pośrodku skali. Ułatwia wycenę tego, ile kosztuje nas fizyczne wciśnięcie przycisku “wyślij” w aplikacji telefonu.

W jaki sposób poprawnie przeliczać Gwei na dolary i złotówki?

Przeliczanie tego na twardą walutę (fiat) zawsze sprawia ogromny problem początkującym na rynku. Pokażę ci mój prywatny algorytm z biurka. Bez owijania. Zrobiłem we wtorek przelew na giełdę Binance i zapłaciłem 30 Gwei za gaz. Ile to dokładnie kosztowało w przeliczeniu na gotówkę?

Bierzemy aktualną cenę rynkową ETH. Załóżmy dla ułatwienia rachunków, że jeden Ether kosztuje równo 3000 dolarów. Mnożymy koszt w Gwei przez tę cenę. Potem dzielimy wynik przez miliard.

30 Gwei razy 3000 dolarów daje nam 90000. Dzielimy to przez 1000000000. Wychodzi równe 0,09 dolara. Grosze. Całkowicie pomijalny koszt w ogólnym rozrachunku inwestycji.

Ale uwaga. Jeśli wysyłasz skomplikowany kontrakt sieciowy, na przykład kupujesz obrazek NFT z nowej kolekcji, sieć zużyje nieporównywalnie więcej jednostek gazu. Zwykły, prosty przelew między kontami to zawsze stałe 21000 jednostek. Wymiana tokenów na zdecentralizowanej giełdzie Uniswap to już często 150000 jednostek i więcej. Wtedy mnożysz swoje 30 Gwei przez 150000. Wychodzi 4500000 Gwei całościowej opłaty. Zamieniasz to na ETH przesuwając przecinek. Masz 0,0045 ETH. Mnożysz przez 3000 dolarów z giełdy. Płacisz 13,50 USD za pojedynczą operację.

Taka jest prawda o kosztach na łańcuchu. Brutalna i bezpośrednia matematyka. Żadnych ukrytych opłat bankowych za przewalutowanie czy prowizji dla pośredników w garniturach. Wszystko leży na stole przed wciśnięciem akceptacji.

Gdzie sprawdzam aktualne ceny gazu przed wysłaniem przelewu?

Nigdy nie wysyłam transakcji w ciemno. Absolutnie. To jak jazda płatną autostradą bez sprawdzania cennika na bramkach wjazdowych. Korzystam z prostych narzędzi. Etherscan Gas Tracker otwiera mi oczy na to, co się aktualnie dzieje w blokach. Zawsze wybieram średnią stawkę sugerowaną przez skaner. Chyba że rynek płonie od spekulacji i muszę przepchnąć operację w kilka sekund przed innymi botami wyprzedzającymi transakcje.

Wczoraj o 14:00 cena skoczyła gwałtownie do 85 Gwei. Zwykle w takiej sytuacji po prostu zamykam kartę przeglądarki. Czekam do nocy. W nocy polskiego czasu Ameryka idzie spać, a Azja dopiero wstaje z łóżek. Koszty naturalnie spadają do 12-15 Gwei. Wiedza o tym, czym jest Gwei i jak przeliczać wartości na Ethereum, to zaledwie podstawa. Wyczucie czasu to zupełnie inna gra rynkowa. Cierpliwość w klikaniu oszczędza mi kilkaset złotych miesięcznie na samych prowizjach.

Dlaczego koszt transakcji na blockchainie tak drastycznie skacze?

Wyobraź sobie licytację dzieł sztuki na żywo z tysiącem osób na sali. Miejsce w bloku kryptograficznym jest mocno ograniczone z przyczyn technicznych. Walidatorzy układają przelewy według jednej, bezlitosnej zasady ekonomicznej: kto da wyższą prowizję, wchodzi pierwszy w kolejkę.

Kiedy pojawia się nowa licytacja albo darmowy zrzut tokenów (airdrop), tysiące ludzi na raz wciska “kupuj” w tym samym ułamku sekundy. Sieć się po prostu dławi. Popyt rozrywa podaż na strzępy. Wtedy stawki lecą w kosmos. Pamiętam dokładnie dzień premiery wirtualnych gruntów w grze Otherside od twórców Bored Apes. Koszt gazu dobił do chorych 8000 Gwei. Ludzie płacili po kilka tysięcy dolarów samej prowizji sprzętowej za to, żeby ich logi w ogóle przeszły przez sieć. Szaleństwo.

Blockchain z algorytmem Proof of Stake to wolny rynek w najczystszej postaci. Nie ma tu prezesa ani regulatora z urzędu. Nikt nie powie “stop, zablokujmy handel bo jest za drogo”. System sam się reguluje ceną i odrzuca najbiedniejszych. Jeśli nie masz ochoty płacić zaporowych stawek, po prostu stoisz w wirtualnej kolejce i czekasz na lepsze godziny.

Co zmieniła aktualizacja EIP-1559 w kalkulacji opłat?

Przed sierpniem 2021 roku zgadywaliśmy opłaty na chybił trafił. Wpisujesz kwotę w portfelu i modlisz się przed monitorem, żeby górnicy łaskawie ją zabrali do bloku. Aktualizacja EIP-1559 całkowicie wywróciła ten hazardowy stół.

Deweloperzy wprowadzili coś takiego jak opłata bazowa (base fee). To sztywne minimum algorytmiczne. Musisz je zapłacić, żeby sieć w ogóle spojrzała na twoje polecenie. Co ciekawe, ta opłata jest całkowicie niszczona i spalana z protokołu. Znika z rynku na zawsze, zmniejszając inflację Etheru. Do tego dochodzi dobrowolny napiwek (priority fee). Ten dodatek idzie już prosto do prywatnej kieszeni walidatora.

Więc teraz kalkulator w twoim telefonie sam ustawia opłatę bazową na podstawie tłoku z poprzednich dwunastu sekund. Ty decydujesz tylko o wielkości napiwku dla zatwierdzającego. Zazwyczaj zostawiam standardowe 1,5 do 2 Gwei napiwku z automatu. Wystarczy na spokojne przetworzenie bez stresu. System stał się w końcu przewidywalny. Koniec z przepłacaniem w ciemno przez głupie błędy w szacunkach interfejsu.

Jak ustawić limit gazu w MetaMask żeby nie stracić pieniędzy?

To absolutnie najczęstszy błąd jaki widzę u ludzi wchodzących w krypto. Mylą cenę gazu (Gas Price w Gwei) z limitem gazu (Gas Limit). Cena to stawka za jeden litr paliwa na stacji. Limit to fizyczna pojemność twojego baku w samochodzie.

Jeśli kupujesz dziwny token na zdecentralizowanej giełdzie, inteligentny kontrakt potrzebuje potężnej dawki paliwa do wykonania skomplikowanych obliczeń logicznych. MetaMask sam skanuje kod i proponuje bezpieczny limit odgórnie. Zostaw go w spokoju.

Zrobiłem kiedyś test na własnym koncie. Ręcznie obciąłem z palca limit z 250000 na 100000 jednostek. Myślałem naiwnie, że sprytnie zaoszczędzę na prowizji. Efekt? Transakcja wyszła w świat. Zużyła te 100000 jednostek. Po czym zabrakło jej “paliwa” w połowie drogi i wywaliła błąd w konsoli. Została odrzucona statusem “Out of Gas”. Prowizja za spalone paliwo oczywiście przepadła bezpowrotnie. Sieć wykonała pracę obliczeniową. Wzięła zapłatę za czas procesora.

Moja prywatna zasada dla każdego. Zawsze edytuj cenę w Gwei jeśli chcesz oszczędzać. Nigdy nie ruszaj suwaka limitu gazu, chyba że sam pisałeś ten kod i dokładnie wiesz z jakim obciążeniem masz do czynienia na serwerze.

Czy sieci warstwy drugiej również pobierają opłaty w Gwei?

Przeniosłem w zeszłym kwartale zdecydowaną większość swoich środków na sieci Arbitrum i Optimism. Miałem już serdecznie dość płacenia po 5 dolarów za zatwierdzenie najprostszego kontraktu autoryzacyjnego w DeFi. Słuchaj, tam na górze też operujemy na ETH. Też używamy Gwei. Różnica polega wyłącznie na skali obciążeń.

Na głównej warstwie pierwszej (Layer 1) płacisz średnio 20 Gwei. Na warstwie drugiej płacisz 0,01 Gwei. Te nowe sieci rolują tysiące małych przelewów użytkowników w jedną, wielką, skompresowaną paczkę danych. Potem wysyłają ten jeden dowód kryptograficzny do głównego łańcucha Ethereum. Koszt umieszczenia paczki rozkłada się równo na wszystkich użytkowników ujętych w środku zrzutu.

Dlatego jak ktoś mnie dzisiaj pyta, czym jest Gwei i jak przeliczać wartości na Ethereum, to po wytłumaczeniu matematyki od razu odsyłam go do testowania rozwiązań L2. Portfel podaje kwoty w tych samych, znanych jednostkach. Mechanika klikania zostaje bez zmian. Ale kapitał na koncie chudnie nieporównywalnie wolniej.

Czas na twój ruch na łańcuchu bloków

Żadnego słodkiego gadania i teoretyzowania na koniec. Wiesz już jak czytać te zawiłe ułamki. Wiesz gdzie szukać oszczędności po nocach. Otwórz swój portfel sprzętowy na komputerze. Znajdź przycisk zaawansowanych opcji w ustawieniach sieciowych. Włącz ręczną edycję gazu w interfejsie. Zrób testowy przelew na swój drugi, pusty adres. Ustaw opłatę bazową celowo o 40 procent niższa niż sugeruje wyrocznia sieciowa. Obserwuj na skanerze jak twoja transakcja wisi w puli oczekujących (mempool) i czeka na nagły spadek ruchu z zewnątrz. To dosłownie jedyny sposób, żeby naprawdę poczuć surową mechanikę tego rynku na własnej skórze bez czytania instrukcji.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Ile to jest 1 Gwei w ETH?
  Jeden Gwei to dokładnie 0,000000001 ETH (jedna miliardowa część Etheru). Używa się go do określania opłat transakcyjnych.
• Do czego właściwie służy Gwei?
  Gwei służy do płacenia prowizji (gazu) dla walidatorów za przetwarzanie transakcji i wykonywanie inteligentnych kontraktów w sieci Ethereum.
• Dlaczego opłaty za gaz ciągle się zmieniają?
  Opłaty zależą od aktualnego obciążenia sieci. Kiedy dużo osób próbuje wysłać przelew w tym samym czasie, koszt miejsca w bloku rośnie na zasadzie rynkowej licytacji.
• Co to jest limit gazu (Gas Limit)?
  Limit gazu to maksymalna ilość jednostek obliczeniowych, jaką zgadzasz się zużyć na wykonanie pojedynczej transakcji. Nie należy go mylić z ceną za jednostkę.
• Czy stracę pieniądze z przelewu jeśli ustawię za mało gazu?
  Nie stracisz wysyłanej kwoty bazowej. Jeśli ustawisz za niski limit gazu, transakcja zostanie odrzucona (Out of Gas), ale stracisz pobraną z góry opłatę za próbę wykonania obliczeń przez węzły sieci.
• Jak najtaniej przesyłać środki na Ethereum?
  Najlepiej realizować przelewy w nocy lub wczesnym rankiem czasu europejskiego, gdy ruch na serwerach z USA jest najmniejszy. Warto też przenieść kapitał na sieci warstwy drugiej (L2).

Bibliografia

• 1. https://ethereum.org/en/developers/docs/gas/
• 2. https://etherscan.io/gastracker
• 3. https://metamask.zendesk.com/hc/en-us/articles/4404600179227-User-Guide-Gas
• 4. https://eips.ethereum.org/EIPS/eip-1559
• 5. https://support.ledger.com/article/360021998133-zd