Kupuj kryptowaluty BLIKiem ⚡
Błyskawiczne wpłaty bez opłat i prowizji na giełdzie OKX.
Restaking to mechanizm pozwalający na ponowne wykorzystanie postawionych już w sieci Ethereum tokenów ETH do zabezpieczania innych, zewnętrznych protokołów i aplikacji. EigenLayer jest głównym systemem operacyjnym, który to umożliwia, łącząc bezpieczeństwo głównego blockchaina z mniejszymi projektami bez konieczności tworzenia przez nie własnych, odrębnych sieci walidatorów.
Przez całe lata budowanie nowej infrastruktury kryptograficznej od zera kosztowało miliony dolarów. Wymagało szukania ludzi gotowych zamrozić swój kapitał w nowym, niesprawdzonym kodzie. EigenLayer radykalnie to zmienia. Zamiast budować nowy mur obronny wokół swojego małego zamku, wynajmujesz strażników z już istniejącej, potężnej potężnej fortecy. Wprowadziliśmy ten model do naszych analiz architektonicznych zaraz po publikacji pierwszego whitepaperu. Prawda jest zresztą absolutnie taka, że rynek dusił się od nadmiaru izolowanych sieci. Każda nowa wyrocznia, każdy most cross-chain musiał bootstrapować własne bezpieczeństwo ekonomiczne. To generowało gigantyczne koszty początkowe i wystawiało użytkowników na banalnie proste ataki. Teraz po prostu używamy puli ETH z warstwy pierwszej.
- Skąd wziął się pomysł na restaking i jakie problemy rynkowe rozwiązuje?
- Jak technicznie działa EigenLayer jako warstwa bazowa?
- Czy płynny restaking (LRT) to tylko groźna spekulacja finansowa?
- Ryzyko slashingu i kaskadowe likwidacje w DeFi
- EigenDA jako najważniejszy przykład użycia wdrożeniowego
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Bibliografia i źródła rynkowe
Skąd wziął się pomysł na restaking i jakie problemy rynkowe rozwiązuje?
Większość z nas doskonale pamięta hossę z 2021 roku. Siedzieliśmy wtedy w biurze na warszawskiej Woli przy ulicy Towarowej, konfigurując prywatne węzły dla małego projektu DeFi. Zrobiliśmy na wdrożeniu środowisko testowe, potem zawiesiło się synchronizowanie bloków, więc wprowadzono poprawkę w kodzie konsensusu tuż przed poniedziałkowym startem. Kosztowało nas to nerwy i sporo kapitału na opłacenie własnych, niezależnych walidatorów. Każdy nowy projekt musiał przejść przez to samo piekło infrastrukturalne. Musieli budować zaufanie ekonomiczne od absolutnego zera.
Zgromadzenie kapitału rzędu bez mała kilkudziesięciu milionów dolarów na start graniczyło z cudem dla początkujących startupów. Proof of Stake w Ethereum działa tak, że zablokowane tokeny gwarantują uczciwość węzła. Restaking pozwala wziąć to samo zablokowane ETH i dopisać do niego dodatkowe, zewnętrzne warunki cięcia. Walidator mówi krótko. Zabezpieczam główną sieć, ale za dodatkowy yield zabezpieczam też twój zewnętrzny protokół. Jak oszukam, tracę pieniądze w obu miejscach. Zwykła matematyka ryzyka.
Zamiast zmuszać deweloperów do emisji własnych, często bezwartościowych tokenów inflacyjnych by opłacić węzły, EigenLayer wprowadza rynek wolnego najmu bezpieczeństwa. Moduły AVS kupują zaufanie bezpośrednio z rynku Ethereum. Skraca to czas wdrożenia nowej technologii z wielu miesięcy do zaledwie kilku tygodni.
Jak technicznie działa EigenLayer jako warstwa bazowa?
Architektura opiera się na inteligentnych kontraktach wdrożonych na głównej sieci. Nie ma tu żadnego wymyślnego własnego blockchaina pod spodem. Użytkownik deleguje swoje środki LST, na przykład stETH z Lido, prosto do kontraktów EigenLayer. Te kontrakty komunikują się następnie z modułami Actively Validated Services. AVS to zewnętrzna usługa wymagająca po prostu własnego, bezpiecznego konsensusu do działania.
(Swoją drogą, testowanie tych kontraktów w środowisku lokalnym to u nas zawsze była droga przez mękę. Pamiętam jak w zeszłym roku próbowaliśmy zintegrować prosty skrypt wyroczni z wczesną wersją EigenLayer. Dokumentacja miała luki, środowisko testowe było potwornie zlagowane i rzucało błędami przy co drugiej transakcji. Siedzieliśmy do 3 nad ranem, zrezygnowani, bo sypały się logi z konsensusu, a rano trzeba było pokazać działający model klientowi. Wszyscy ci naganiacze na forach piszą o tym jak o zabawie klockami, ale prawda jest taka, że na poziomie surowego kodu to rzeźba w nieudokumentowanych zależnościach, która wywala się przy byle drobnej aktualizacji parametrów gazu).
System działa w oparciu o wolną delegację. Masz kapitał, ale nie masz własnego sprzętu serwerowego w szafie? Delegujesz środki do operatora. Operator zarządza infrastrukturą sprzętową. Wykonuje za ciebie ciężkie obliczenia dla AVS. Pobiera prowizję z opłat i dzieli się z tobą wypracowanym zyskiem. Prosty układ.
Czym dokładnie są Actively Validated Services w praktyce?
To serce całego ekosystemu restakingu. AVS to w zasadzie dowolny system rozproszony, który do działania wymaga weryfikacji własnych danych z zewnątrz. Zamiast opierać się na tokenie sieciowym o zerowej płynności początkowej, AVS wynajmuje bezpieczeństwo denominowane w twardym ETH.
Wykorzystujemy tu dwa główne modele wdrożeniowe:
- Zabezpieczanie wyroczni cenowych dostarczających dane prosto z giełd centralnych do smart kontraktów w DeFi.
- Walidacja mostów przesyłających aktywa.
- Sieci dostępności danych takie jak autorski protokół EigenDA, który zdejmuje ciężar przechowywania gigabajtów śmieciowych transakcji z głównej sieci, drastycznie tnąc koszty dla zewnętrznych rollupów.
- Rozproszone sekwencery układające chronologiczną kolejność transakcji na protokołach warstwy drugiej.
Każdy z tych elementów wcześniej wymagał osobnej ekonomii tokenowej. Teraz podpinają się pod jeden, wielki basen płynności.
Czy płynny restaking (LRT) to tylko groźna spekulacja finansowa?
Zastanawiacie się zresztą, dlaczego to wszystko nagle tak gwałtownie wybuchło pod koniec ubiegłego roku? Sam się nad tym borykałem dzisiaj u siebie we wtorek analizując nocne wykresy TVL. Odpowiedzią są tokeny LRT. Zwykły restaking w standardowej formie zmusza cię do zamrożenia ETH w kontrakcie. Nie możesz go szybko sprzedać na giełdzie. Nie możesz użyć go jako zastawu pod pożyczkę w Aave.
Protokoły takie jak Ether.fi, Kelp DAO czy Renzo wprowadzają nakładkę na ten problem. Wpłacasz do nich bazowe ETH. Oni restakują to automatycznie w EigenLayer, a ty dostajesz w zamian token zbywalny na wolnym rynku. Masz ekspozycję na yield z samego Ethereum, yield z wybranych AVS i dodatkowe punkty lojalnościowe od operatorów. To generuje potężne dźwignie ryzyka inwestycyjnego.
Użytkownicy masowo zapętlają swoje pozycje. Wpłacają eETH na protokół Pendle, dzielą to na osobne tokeny zysku i kapitału bazowego, a potem obracają tym na maksymalnej dźwigni pod przyszłe zrzuty airdropów. To jest CHORE zjawisko z perspektywy chłodnej analizy ryzyka systemowego. Wystarczy jeden mały błąd w smart kontrakcie bazowym u operatora, a cała ta wielopiętrowa piramida pochodnych zawali się w kilkanaście sekund pociągając za sobą tysiące portfeli.
Ryzyko slashingu i kaskadowe likwidacje w DeFi
Zdecydowana większość analityków rynkowych całkowicie ignoruje mechanizm slashingu przy obliczaniu rentowności. Slashing to po prostu ostra kara za oszustwo lub awarię. Jeśli węzeł podpisze dwie sprzeczne wersje historii bloków, sieć bezpowrotnie konfiskuje jego kapitał. W środowisku EigenLayer to ryzyko mocno się potęguje.
Pojedynczy operator obsługuje często dziesięć różnych AVS jednocześnie. Każdy AVS ma zdefiniowane własne, odrębne zasady cięcia. Wystarczy, że jeden zewnętrzny kod AVS ma ukrytego buga i przez pomyłkę zgłosi naruszenie, a operator traci część postawionego ETH. To z kolei rykoszetem uderza bezpośrednio w detalicznych posiadaczy tokenów LRT.
Michał, nasz główny inżynier bezpieczeństwa w zespole, podsumował to wczoraj na spotkaniu o wiele dosadniej. Dodawanie kolejnych warstw slashingu na bazowe ETH to zabawa zapałkami w magazynie z benzyną. Zyskujemy drobne ułamki procenta rentowności w skali roku, a wystawiamy bazową warstwę na błędy logiczne pisane przez juniorów w zewnętrznych projektach na drugim końcu świata.
| Zagrożenie w architekturze | Opis mechanizmu błędu | Bezpośredni skutek rynkowy |
| Błąd w smart kontrakcie AVS | Luka w kodzie zewnętrznej usługi błędnie wyzwala warunek kary dla operatora z powodu desynchronizacji. | Natychmiastowa utrata części zablokowanego ETH bez faktycznej winy technicznej walidatora. |
| Centralizacja operatorów węzłów | Kapitał płynie niemal wyłącznie do kilku największych profesjonalnych firm obsługujących serwery. | Ryzyko zmowy, cenzura transakcji i monopolizacja zysków z prowizji w sieci. |
| Kaskadowa de-pegacja tokenów LRT | Nagły brak płynności na giełdach DEX powoduje, że tokeny LRT tracą powiązanie cenowe 1:1 z bazowym ETH. | Panika rynkowa i masowe, automatyczne likwidacje na rynkach pożyczkowych. |
| Złośliwa zmiana parametrów kontraktu | Zespół AVS podnosi nagle wymagania sprzętowe lub zmienia zasady cięcia za pomocą kluczy administracyjnych multi-sig. | Szantaż ekonomiczny operatorów i wymuszone kary za brak dostosowania się do nowych reguł. |
Jak chronić swój kapitał przed błędami zewnętrznych protokołów?
Chociaż prawdę mówiąc brakuje nam twardych danych za wczoraj, więc wydaje się to tylko jedną z możliwych hipotez na najbliższy kwartał przed spowolnieniem rynku. Dobrym pomysłem jest bezwzględna dywersyfikacja między różnych dostawców LRT. Nie trzymaj wszystkiego w jednym, najmodniejszym obecnie protokole. Zwracaj baczną uwagę na to, czy protokół ma wdrożone czasowe limity wypłat na wypadek paniki.
Dajemy naszym klientom biznesowym prostą, inżynieryjną zasadę na szybką analizę.
Sprawdź publiczne audyty bezpieczeństwa. Odrzuć od razu te robione przez tanie, mało znane firmy z Azji. Zobacz na GitHubie kto dokładnie trzyma klucze multi-sig do głównych kontraktów zarządzających środkami. Jeśli widzisz tam anonimowe konta deweloperów bez historii, natychmiast wycofaj stamtąd kapitał. To zwykły syf czekający na exploit.
EigenDA jako najważniejszy przykład użycia wdrożeniowego
Zamiast zasypywać was teoretycznymi zaletami z prezentacji inwestorskich, powiemy od razu o co technicznie chodzi w projekcie EigenDA. Dostępność danych to absolutnie najdroższy element działania rollupów na Ethereum. Sieci warstwy drugiej muszą gdzieś cyklicznie zrzucać dowody kryptograficzne swoich transakcji, żeby każdy mógł je w pełni zweryfikować. Do niedawna wrzucały to bezpośrednio do głównego łańcucha jako drogie pakiety calldata. To zatykało bloki i windowało opłaty za gaz do absurdalnych poziomów dla zwykłych użytkowników.
Rozwiązanie EigenDA buduje oddzielną, dedykowaną warstwę tylko do tego jednego celu, używając węzłów zabezpieczonych właśnie przez restaking. Pakiety danych transakcyjnych są dzielone na małe fragmenty, szyfrowane i rozrzucane losowo po węzłach operatorów. Rollupy płacą ułamek tego co musieliby wydać na głównej warstwie, a operatorzy EigenLayer dostają powolny, ale bardzo stabilny strumień opłat w ETH. Koniec problemu z drogimi transakcjami na warstwie drugiej. Zmieniliśmy te zasady na robocie i widzimy drastyczny spadek opłat operacyjnych w naszych wewnętrznych testach.
Nie ma tu miejsca na litość rynkową dla projektów, które nadal próbują forsować stare modele z własnymi tokenami walidacyjnymi. Restaking kanibalizuje mniejsze sieci z niewyobrażalną prędkością. Ekosystem Ethereum wysysa płynność i bezpieczeństwo z konkurencyjnych rozwiązań, zamykając je w jednym, potężnym standardzie wyznaczanym przez smart kontrakty EigenLayer.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czym dokładnie jest restaking w sieci Ethereum?
Restaking to proces pozwalający na ponowne zablokowanie (stakowanie) już postawionych tokenów ETH w celu zabezpieczania dodatkowych protokołów, aplikacji lub wyroczni w zamian za dodatkowe zyski z opłat sieciowych. - Jaka jest główna funkcja protokołu EigenLayer?
EigenLayer działa jako baza rynkowa łącząca bezpieczeństwo głównego łańcucha Ethereum z zewnętrznymi usługami (AVS), pozwalając im na wynajmowanie walidatorów ETH zamiast budowania własnej sieci zaufania od zera. - Czym są tokeny LRT (Liquid Restaking Tokens)?
Tokeny LRT to płynne certyfikaty depozytowe wydawane przez protokoły (np. Ether.fi) w zamian za wpłacone ETH, które jest następnie restakowane w EigenLayer. Pozwalają one na obrót zablokowanym kapitałem w DeFi. - Co to jest ryzyko slashingu w restakingu?
Slashing to kara finansowa polegająca na konfiskacie części zablokowanego ETH, nakładana na walidatora za oszustwo lub błędy techniczne. W restakingu ryzyko to rośnie, bo walidator podlega zasadom wielu różnych protokołów naraz. - Czym są usługi AVS (Actively Validated Services)?
AVS to dowolne systemy rozproszone (wyrocznie, mosty cross-chain, warstwy dostępności danych), które korzystają z EigenLayer w celu weryfikacji swoich operacji przy użyciu stakowanego ETH. - Czy restaking jest bezpieczny dla początkujących inwestorów?
Nie. Restaking wprowadza złożone ryzyko systemowe, w tym błędy smart kontraktów i ryzyko utraty powiązania cenowego (de-peg) tokenów pochodnych, co czyni go narzędziem dla zaawansowanych użytkowników ze świadomością ryzyka.
Przejrzyjcie dokładnie swoje portfele i zastanówcie się, ile warstw ryzyka nałożyliście na swoje bazowe pozycje stakowania w pogoni za kilkoma procentami więcej zysku rocznie. Zalogujcie się do skanerów bloków, sprawdźcie kontrakty, którym oddaliście uprawnienia do dysponowania waszym ETH. Przeanalizujcie kod, zanim kolejny drobny błąd w małym, zewnętrznym AVS wyzeruje wasz kapitał przez kaskadowy slashing.
Zróbcie to od razu. Czas ucieka, a warunki na rynku zmieniają się z godziny na godzinę.
Bibliografia i źródła rynkowe
1. Ethereum Foundation – https://ethereum.org
2. EigenLayer Protocol – https://eigenlayer.xyz
3. Lido Finance – https://lido.fi
4. DefiLlama – https://defillama.com
5. Coindesk – https://www.coindesk.com
6. The Block – https://www.theblock.co
Kupuj kryptowaluty BLIKiem ⚡
Błyskawiczne wpłaty bez opłat i prowizji na giełdzie OKX.
